Behandeling door middel van neurostimulatie

Wat is neurostimulatie en hoe werkt het?

Neurostimulatie maakt gebruik van een klein apparaat dat operatief onder de huid wordt ingebracht en dat nauwkeurig gecontroleerde lichte elektrische pulsen stuurt (die geven een tintelend gevoel) naar bepaalde gebieden van uw zenuwstelsel. Deze elektrische pulsen worden afgegeven via een geleidingsdraad (een speciale medische draad) die ook operatief wordt geïmplanteerd.

De elektrische pulsen verhinderen dat pijnsignalen de hersenen bereiken, waardoor het gevoel van pijn wordt verlicht. Aangezien neurostimulatie werkt in het gebied waar de pijnsignalen zich verplaatsen, kunnen elektrische pulsen worden gericht op de specifieke gebieden waar u pijn hebt. Bij neurostimulatie wordt geen medicatie gebruikt, dus er doen zich maar zeer weinig van de bijwerkingen voor die behandelingen met geneesmiddelen met zich meebrengen.

Hoe effectief is neurostimulatie?

Neurostimulatie is een beproefd, effectief alternatief ^{1, 2, 3, 6} voor herhaalde rugoperaties, medicatie of andere pijnbehandelingen. Patiënten bij wie neurostimulatie succesvol is, ervaren doorgaans een afname van hun pijn met 50-88% en een verbetering in het vermogen om deel te nemen aan dagelijkse bezigheden. Neurostimulatie kan ook de behoefte aan extra pijnmedicatie en nog meer operatieve ingrepen verminderen of wegnemen.^7,8,9

Onderdelen van een neurostimulatiesysteem

Het neurostimulatiesysteem is een volledig implanteerbaar en programmeerbaar systeem, dat bestaat uit twee hoofdonderdelen - een neurostimulator en een geleidingsdraad - die allebei tijdens een operatie in het lichaam worden geplaatst. De neurostimulator wordt doorgaans onder de huid van de buik geïmplanteerd, waar deze het prettigst zit en het minst zichtbaar is, maar uw arts zal deze op de voor u meest aangewezen plaats aanbrengen. Met behulp van een programmeerapparaat stelt uw arts of verpleegkundige uw neurostimulatiesysteem zo in dat het uw pijn effectief bestrijdt. Hiervoor hoeft geen operatie te worden uitgevoerd. Dit gebeurt door middel van telemetrie, door de huid heen.

Uw neurostimulator wordt geleverd met een patiëntenprogrammeerapparaat. Dit is een draagbaar apparaat, in grootte en vorm vergelijkbaar met een computermuis, waarmee u zelf uw stimulatie kunt wijzigen of regelen binnen de door uw arts geprogrammeerde instellingen. U kunt dit apparaat ook gebruiken om uw neurostimulator aan en uit te zetten.

De batterij van uw neurostimulator gaat doorgaans 2-5 jaar mee, afhankelijk van hoeveel uur per dag het systeem wordt gebruikt en van de intensiteit van de stimulatie (elektrische pulsen). Wanneer de batterij bijna leeg is, verwijdert uw arts de neurostimulator tijdens een kleine operatieve ingreep en vervangt het door een nieuw apparaat.

Hoe weet ik of neurostimulatie bij mij werkt?

Uw arts zal een proefstimulatieonderzoek uitvoeren, waarmee kan worden voorspeld of neurostimulatie uw pijn zal verlichten. De neurostimulatietest kan poliklinisch worden uitgevoerd, maar u kunt ook kort in het ziekenhuis worden opgenomen. Het proefstimulatieonderzoek bestaat uit een eenvoudig proces van drie stappen:

Eerst wordt u lokaal verdoofd.
Vervolgens brengt uw arts voorzichtig via een naald een geleidingsdraad in halverwege uw rug. Deze geleidingsdraad wordt aangesloten op een extern proefstimulatiesysteem waarmee uw arts de stimulatie kan instellen.
Ten slotte stelt uw arts u vragen over de plaats en intensiteit van de stimulatie. Dit wordt herhaald tot uw arts de beste plek voor stimulatie heeft gevonden om uw pijn te verminderen.

Mensen die tijdens het proefstimulatieonderzoek niet voldoende pijnverlichting ervaren, krijgen geen permanent implanteerbaar systeem.

Is neurostimulatie veilig?

Uit klinisch wetenschappelijk onderzoek is gebleken ^{1, 6, 10} dat de kleine elektrische pulsen van het neurostimulatiesysteem geen ongewenste effecten hebben op het zenuwstelsel. Uit wetenschappelijk onderzoek is eveneens gebleken dat complicaties waarmee de geïmplanteerde onderdelen gepaard gaan, onschuldig zijn en weinig voorkomen ¹. Neurostimulatie is omkeerbaar, wat wil zeggen dat het systeem, indien nodig, kan worden uitgezet of verwijderd.

Gaat neurostimulatie gepaard met eventuele bijwerkingen of complicaties?

Bijwerkingen en complicaties komen zelden voor bij neurostimulatie; ze treden slechts bij een klein aantal patiënten op. Voor neurostimulatie is echter wel een operatieve ingreep noodzakelijk en zoals geldt bij elke operatie is hieraan enig risico verbonden. Dit zijn o.a. infectie, bloedingen en pijn op de inbrengplaats. Neurostimulatie veroorzaakt geen slaperigheid, verwardheid of misselijkheid.De meest voorkomende ongewenste gebeurtenissen die kunnen optreden bij de neurostimulator zelf, zijn onder meer:

geen stimulatie, wat leidt tot wegvallen van de pijnverlichting
onderbrekingen van de stimulatie
stimulatie op de verkeerde plaats
een onaangename stimulatie, door sommige patiënten beschreven als schokken
verhoging van de drempel, wat betekent dat de instellingen voor neurostimulatie moeten worden verhoogd om dezelfde pijnverlichting te bereiken.

Neurostimulatie in één oogopslag

Hoe werkt het?

De neurostimulator wordt door middel van een verbindingskabel (extensie) aangesloten op de geleidingsdraad (elektrode) die ter hoogte van de rug is ingebracht; de stimulator zelf wordt onderhuids in de buikwand geplaatst om lichte elektrische pulsen via de geleidingsdraad naar delen van het zenuwstelsel te sturen.
De elektrische pulsen verhinderen dat pijnsignalen de hersenen bereiken, waardoor het gevoel van pijn wordt verlicht.
Neurostimulatie wordt voorafgegaan door een proefstimulatieonderzoek dat helpt te bepalen welke patiënten waarschijnlijk baat hebben bij de behandeling.

Wat zijn de voordelen?

Neurostimulatie is een effectief alternatief voor herhaalde rugoperaties, medicatie of andere pijnbehandelingen.
Patiënten die behandeld worden met neurostimulatie, melden doorgaans een afname in pijn met 50-88%.
Neurostimulatie wordt goed verdragen; complicaties komen zelden voor en zijn gemakkelijk te behandelen.

Referenties

1. Burchiel KJ. Spine 1996; 21:2786-94
2. Kumar K. Surgical Neurology 1998; 50:110-121
3. North RB. Neurosurgery 1993; 32:384-394
4. Lamer T. Mayo Clinic Proceedings 1994; 373-480
5. Gianino JM. Practical Patient Management 1996:127-154
6. Segal R. Neurological Research 1998; 20:391-396
7. North RB. Neurosurgery 1991; 28:692-699
8. Van Buyten. J Neuromodulation 1999; 2:258-265
9. Ohnmeiss DD. Spine J 2001; 1:358-363
10. Kemler MA. N Engl J Med 2000; 24:1811
11. Paice J. J Pain Symptom Manage 1996; 11:71-80
12. Winkelmuller M. J Neurosurg 1996; 85:458-467
13. Tutak V. South Med J 1996; 89:295-300
14. Roberts. Eur J Pain 2001; 5(A):353-361

Chronische pijn